Site Loader
Yapay zeka yasası

İLK YAPAY ZEKÂ YASASININ AYAK SESLERİ

Son zamanlarda yüzyılın buluşu olarak kabul edilen Yapay Zekâ Teknolojisi ile ilgili ciddi adımların atıldığını görüyorduk. Bazı ülkeler yapay zekâ konusunda taşıdıkları endişeleri dile getirirken bu alanda en ciddi çalışma ise Avrupa Birliği tarafından yapılmıştı. 14 Haziran 2023 tarihinde Avrupa Parlamentosu milletvekilleri yapay zekaya yönelik ilk kuralları içeren yasa tasarısını büyük bir çoğunlukla kabul etmişti. Geçtiğimiz hafta ise Konsey Başkanlığı ve Avrupa Parlamentosu müzakerecileri arasında 3 gün süren görüşmeler sonrasında yasa tasarısı üzerinde geçici bir anlaşmaya varıldığı açıklandı. Tüm dünyada bu yasa tasarısı üzerinde varılan anlaşma devrim niteliğinde bir gelişme olarak görülüyor.

Avrupa Birliği bu yasa tasarısını hazırlarken hem bu teknolojinin insanlık yararına kullanımına yönelik yatırımları teşvik edici olmayı hem de insanlığın bu teknolojiden zarar görmesini engellemeyi hedef aldığını öne çıkarmaya dikkat etti.

Amaç Çok Açık: Vatandaşların Temel Haklarına Saygı

Teknolojiden maksimum düzeyde faydalanırken vatandaşların kişisel verilerinin mahremiyetine de aynı derecede önem göstermek. Bu düşünce temel alınırken yapay zekâ teknolojileri risk bazlı kategorilere ayrıldı. En yüksek risk grubu içerisindeki yapay zekâ uygulamalarının kesinlikle kullanımına müsaade edilmeyeceği söylense de bazı askeri ve güvenlik zorunluluklarına karşı bir kullanım izni parantezi açılıyor.

Bir alt risk grubu olan yüksek risk grubu yapay zekâ uygulamaları için ise katı kurallar getirilmiş. İnsan kontrolü şart koşulurken, eğitimde kullanılan veri setlerinin bile kontrolü dile getirilmiş. Kamu yararına hizmetleri içeren bu risk grubu alanda sürekli risk azaltma çalışmaları yapılması gerekliliği de bir diğer koşul olarak gözüküyor.

Özellikle öne çıkan alan ise biyometrik tanımlama sistemleri olmuş. Yapay zekanın en başarılı olduğu alan olan büyük veriden analiz yapma becerisinin kullanıldığı bu alan kişisel verilerin en çok kullanıldığı teknolojileri içermektedir. Çeşitli vesilelerle elde edilen görüntü ve diğer medya verilerinin analiz edilerek profil çıkarma başta olmak üzere çeşitli analizlerin yapılması bu yasa tasarısıyla yasaklanıyor. Yasa tasarısı kamuya açık alanlarda uzaktan biyometrik tanımlama sistemlerinin de sadece kolluk kuvvetlerince çok gerekli olduğu durumlar haricinde kullanımını yasaklıyor.

Genel olarak yasa tasarısı incelendiğinde;

4 kademeli bir risk grubu tanımlanarak alınan önlemlerin bu gruplara özel belirlendiği,

Yapay zekâ uygulamalarının artık kontrolsüz olarak geliştirilip serbestçe kullanılmasının istenmediği,

Vatandaşların Kişisel Verilerinin Korunması kapsamında ciddi endişelerin olduğu,

Yapay Zekâ uygulamaları için ne kadar Yüksek Risk olursa olsun tamamen yasaklanması kararı alınamadığı (mutlaka kolluk kuvvetleri için çok önemli olursa gibi bir açık kapı bırakıldığı)

Engellemenin bu alandaki yatırımları etkilemesi ihtimalinden çok korkulduğu,

Yasaya uymamanın cezasının GDPR (Avrupa Birliği Veri Koruma Tüzüğü) ihlal cezalarına benzer olduğu,

Yapay Zekâ teknolojisindeki karanlık nokta olan black box konusunda bir şeffaflık beklentisinin olduğu,

Açıklanabilir ve Anlaşılır Yapay Zekâ konusunun öne çıktığı,

Üye devletlerin temsilcilerinden oluşacak olan bir YZ Kurulu oluşturulacağı ve bu kurulun Yasanın uygulanmasında söz sahibi olacağı,

AB içerisinde kullanılacak olan Yapay Zekâ uygulamalarının artık sıkı bir denetime tabi tutulacağı görülmektedir.

Nisan 2021’de ilk adımı atılan yapay zekâ yasa tasarısının belirli bir olgunluğa erişmesi ve tüm Avrupa Birliği üyesi ülkelerde uygulanmaya başlamasının 2026 yılını bulacağı tahmin ediliyor. Aslında bu uzun süreç bile bu konuda karar vermenin ne kadar zor olduğunu gösteriyor. Neredeyse tüm mesleklerin kendine pay çıkardığı bu özel teknoloji ile ilgili ne kadar çok endişe verici düşünce olsa da aynı derece de vazgeçilmez olduğu gözler önüne seriliyor. Yasanın ana fikrinden de anlaşılacağı üzere yapay zeka içeren yazılımlar geliştirilirken henüz tasarım aşamasında (Privacy by Design)  mahremiyetin sağlanması ve kişisel verilerin manipüle edilmesine müsaade etmeyecek güvenilir uygulamalar geliştirme konusunun öne çıktığı görülmektedir.

Post Author: admin

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir